Kritika e Librit

postModernizmi Shqiptar në Kafazin e Kafkës
Nik Leshai

Per modernistin, asht koha qjo perkufizon te verteten; per postmodernizmin asht hapsina ajo perkufizon te verteten dhe kohen.

Ne librin e tij, "Dakalogu i Turpit", Ridvan Dibra ban dy gabime, 1) ai mundohet me spjegue postmodernizmin nepermjet nji modernisti, Kafkes, çka rezulton ne "kafazizimin" e "panteres postmoderne shqiptare", 2) ai harron tiparin kryesor te postmodernizmit – KU?  Pra nqs modernisti pyet se KUSH po flet, postmodernisti pyet se PREJ KU po flitet?

Ne lidhje me artin, letersine, kulturen, traditen, gjuhen dhe ligjin Shqipnia Etnike asht e pandashme.  Nuk asht fjala per patriotizem; por per fakte.  Prandaj, me fole per letersine bashkkohore shqiptare dhe me bâ sikur Kosovaret e Tetovaret nuk egzistojne, asht e papranueshme per cilindo, ne veçanti per nji postmodernist i cili pretendon me qene i hapun ndaj prumjeve te hapsinave te margjnalizueme. 

Me fole per letersine bashkkohore shqiptare dhe mos me fole per gjuhsine shqiptare asht thjeshte lajthitje sepse nji shumice e kosovareve dhe tetovareve nuk e kuptojne letersine e Ridvan Dibres dhe shkrimtareve te tjere bashkkohore shqiptare sepse ata nuk mund t'a digestojne gjuhen shqipe ne ate nivel sepse Standardi '72 e ka eliminue te tolmen e tyne prej letrave.

Pjesa kritike e ketij libri, rreth 80% e tij, i perket nji botkuptimi modernsit simbas te cilit njeriu modern ishte i zhgenjyem prej arsyes, racionalizmit, historise e logjikes.  Kjo perpsktive u pat popullarizue mbas luftes I^re botnore, si nji afirmim se progresi ne metodikat e logjikes e arsyes jane zhgenjyese kur vjen puna per t'u zbatue ne realitet.  Tue pa se njeriut i mungonte aftsia racionalizuese, modernistet shpresonin se e vetmja menyre per t'a shpetue boten porej kaosit, dhunes, e vulgarizmit ishte arti. 

Por sic tregoi Lufta e II^te, as arti nuk e shpetoj boten prej kaosit apo prej irracionalitetit te vete njeriut.  Prandaj, me te drejte, postModernisti tallet si me anarkine, si me zemerimin e modernistit ndaj anarkise, si edhe me idene e modernistit se po na egzistueka nji art ose nji letersi e nalte e cila qenka e vetmja menyre per te shpetue boten prej apokalipsit. 

Kritika e Librit

Parathânje për 100 Vjetorin e Lahutës
Zef Pllumi

Pak histori kombtare

Si gjindej Shqipnia në atë kohë? Në kulmin e mjerimit. Jo vetëp:t qi; nuk kishte zhvillim ekonomik e kultural, por në s'mmicën e popullsisë nuk dukeshin kurrkund as ndje'1jat e natyrshme njerzore të lirisë, barazisë e ato kombëtare. Gjumi letargjik i injorancës ma të mbrapametun e nënshtrimi shekullor ndaj robnisë e kishin marrakotë krejtësisht kët vend e kët popull. Tempujt e bukurisë kombëtare e europjane ishin rrafshue per tokë ashtu si edhe kishin dalë nga kujtesa luftat heroike legj~ndare që dikur ishin zhvillue për mbrojtjen e lirisë e të nderit kombëtar e të kulturës së lashtë. Pushtuesit e huej kishin synue që me anën e ndrrimit të bindjeve e të ndërgjegjes ta shndrronte kët popull jo vetëm në një rob të thjes1.të, por f'1Q tepër në nji shërbtuer besnik, e përkrahës të zfllshëm në shtypjen e lirisë së popujve të tjerë. 

Me kalimin e kohëve, atje në Europë, tashma të largët për ne, u zhvillue përveç ndërgjegjes fetare edhe nji ide e re: Iluminizmi, ose i quejtun ndryshe ndërgjegja e mendimit të lirë. Iluminizmi - besimi i mendimit të lirë, pothuej u shpall si fe e re. Ky besim i ri nuk kishte si të mos ndezej në gjinin e nji populli të shtypun në robni. Dikund atje i strukun ndër malet e largëta të Vithkuqit shpërtheu "fenomeni Voskopojar". Nji aleancë e ngushtë me shokun e vuejtjeve, popullsinë Vllahe, populli shqiptar krijoi mrekullinë e re me themelimin e qytetit të Voskopojes, qendra e iluminizmit shqiptar. E qëllimi kryesor kje: mendimi i lirë i 'mbrujtun përmes kulturës. Mendimi i lirë do të çonte pa tjetër ne veprime të lira. AkadeMia e Voskopojës nuk kje nji çfaqje e huej, por thJeshtë kombëtare. Ajo jo vetëm që vuni përpjekje me qandra të Europës perendimore, por mendonte me e shtri kulturën edhe në vise të tjera të Shqipnisë, sepse besonte se vetëm 'kultura mund të sillte lirinë. Atje u kultivuen talentet shqiptare në shkencë, letërsi e arte, gjurmët e të cilave, për fat të mirë, kan teprue gjithnji atje.

Mjerisht nuk do të vononte që drita e mendimit të lirë, e iluminizmit kombëtar, të vriste sytë e pushtuesit që përfaqësonte errsinën dhe injorancën. Ky tue shfrytëzue forcat e fanatizmit atavik e shkatrroi me zjarm e shpatë qandrën e kulturës së re shqiptare. E gjithçka u shue. Errsina marrakoti përsëri kombin që nuk piptinte ma as ndër malet e Verit as të Jugut.